Уніфікаваны трансдыягнастычны пратакол (UP)

Праблема, якую вырашае пратакол

Класічная КПТ распрацавала асобныя пратаколы пад асобныя расстройствы: свой для панічнага, свой для сацыяльнай трывогі, свой для дэпрэсіі. Гэта працуе — пакуль у чалавека адно расстройства.

У рэальнасці так бывае рэдка. Звычайна трывога спалучаецца з дэпрэсіяй, адно трывожнае расстройства — з другім, а частка станаў увогуле не ўкладваецца ў дыягнастычныя межы. Працаваць паслядоўна па трох пратаколах доўга і неэфектыўна.

UP зыходзіць з іншага: за ўсімі эмацыйнымі расстройствамі стаіць агульны механізм — негатыўная рэакцыя на ўласныя эмоцыі і імкненне іх пазбегнуць. Значыць, працаваць можна з механізмам, а не з дыягназам.

Агульны механізм

Схема прыкладна такая: чалавек адчувае моцную непрыемную эмоцыю → успрымае саму эмоцыю як непераносную ці небяспечную → робіць дзеянні, каб яе прыбраць (пазбяганне, адцягненне, падаўленне, рытуал) → атрымлівае кароткую палёгку → чуйнасць да гэтай эмоцыі расце.

Змяняецца толькі «абалонка»: у аднаго гэта страх сэрцабіцця, у другога — страх асуджэння, у трэцяга — непераноснасць туги. Механізм той жа.

Пяць модуляў

Усведамленне эмоцый. Вучымся заўважаць эмоцыю і яе складнікі — думкі, цялесныя адчуванні, пабуджэнне да дзеяння — не зліваючыся з ёй.

Кагнітыўная гнуткасць. Праца з аўтаматычнымі інтэрпрэтацыямі, якія ўзмацняюць эмоцыю.

Адмова ад эмацыйнага пазбягання. Выяўляем усе спосабы, якімі вы пазбягаеце перажыванняў, уключна з непрыкметнымі: адцягненне, падстрахоўку, адкладанне.

Змена паводзін, прадыктаваных эмоцыяй. Дзеянне, супрацьлеглае пабуджэнню: не сысці, калі хочацца сысці; не праверыць, калі хочацца праверыць.

Экспазіцыя да эмоцый і сітуацый. Уключна з інтэрацэптыўнай экспазіцыяй — працай з самімі цялеснымі адчуваннямі, якія палохаюць.

Каму падыходзіць

Перш за ўсё тым, у каго «ўсё разам»: трывога, прыгнечанасць, раздражняльнасць, цялесныя сімптомы — і незразумела, за што брацца першым. UP дае магчымасць працаваць з усім гэтым адной логікай.

Колькі доўжыцца

Стандартны пратакол разлічаны прыкладна на 12–18 сесій.

У цэнтры

UP уваходзіць у напрамкі навучання цэнтра. Элементы пратакола прымяняюцца ў індывідуальнай працы пры спалучаных станах.