Podejście, które przesuwa cel terapii: nie pozbyć się nieprzyjemnych przeżyć, lecz przestać pozwalać im rządzić życiem.
Klasyczna logika: żeby dobrze żyć, trzeba najpierw pozbyć się lęku, smutku, niepewności. ACT stawia pytanie inaczej: a jeśli tego warunku nie da się spełnić?
Badania pokazują, że próby kontrolowania przeżyć wewnętrznych często je nasilają. Im usilniej człowiek stara się nie myśleć o czymś nieprzyjemnym, tym gęściej o tym myśli. Im więcej sił idzie na to, by się nie niepokoić, tym szerszy staje się obszar unikania.
ACT proponuje zaprzestać walki i skierować uwolniony zasób na to, co naprawdę ważne — nawet jeśli lęk przy tym pozostaje.
Akceptacja. Gotowość do przeżywania nieprzyjemnych stanów bez prób ich natychmiastowego usunięcia. Nie uległość wobec okoliczności, lecz zaprzestanie bezużytecznej walki ze sobą.
Defuzja poznawcza. Umiejętność widzenia myśli jako myśli, a nie jako faktu. Między „jestem nieudacznikiem” a „pojawiła mi się myśl, że jestem nieudacznikiem” jest istotna różnica w tym, na ile to rządzi zachowaniem.
Kontakt z teraźniejszością. Umiejętność zauważania, co dzieje się teraz, zamiast życia we wspomnieniach i prognozach.
Ja-obserwujące. Doświadczenie, w którym nie jesteś swoimi myślami i rolami, lecz tym, kto je zauważa. Daje to stabilność, gdy samoocena się wali.
Wartości. Co jest dla Ciebie ważne — nie jako cel, który można osiągnąć i zamknąć, lecz jako kierunek. „Być troskliwym rodzicem” to kierunek, „kupić mieszkanie” to cel.
Działanie. Konkretne kroki w kierunku wartości, począwszy od dzisiaj i przy tym stanie, jaki jest.
W ACT jest wiele metafor i ćwiczeń nastawionych na doświadczenie, a nie na wyjaśnianie: z czymś trzeba się zetknąć, żeby zrozumieć, a nie tego wysłuchać. Praca często zaczyna się nie od pytania „co Cię niepokoi”, lecz „jak chciałbyś żyć, gdyby niepokój nie był przeszkodą”.
Tam, gdzie problemu nie da się usunąć: ból przewlekły, ciężka choroba, strata, nieodwracalne okoliczności. Także przy przewlekłym unikaniu — gdy życie człowieka stopniowo zawęziło się do tego, co nie wywołuje dyskomfortu.
Praca jest zwykle krótsza niż w terapii schematów: od 10 do 25 sesji. Elementy ACT często wbudowuje się w szerszy program CBT.
Jeśli jesteś specjalistą i chcesz stosować tę metodę w pracy — centrum prowadzi programy, w których jest ona nauczana.
Systematyczne przygotowanie w terapii poznawczo-behawioralnej: 13 modułów, które prowadzą od metodologii i diagnozy do samodzielnej pracy z przypadkiem pod superwizją.
Stały niepokój, napady paniki, strach przed sytuacjami, których wcześniej się nie bało.
Nic nie cieszy, nie ma sił, wszystko wymaga wysiłku, a sens tego, co się dzieje, gdzieś się gubi.
Natrętne myśli, których nie da się pozbyć, i czynności, które trzeba powtarzać.
Alkohol, substancje, hazard, ekrany — gdy kontrola nad tym została utracona.
Nowy kraj, utrata oparcia, poczucie, że życie toczy się nie tam, gdzie jesteś.
Napisz do nas — koordynator doprecyzuje potrzebę i zaproponuje terapeutę pracującego w tym podejściu.
