Trauma i PTSD
Po ciężkich wydarzeniach psychika nie zawsze wraca do normy samodzielnie. Istnieją metody o wysokiej udowodnionej skuteczności — CBT skoncentrowana na traumie i EMDR.
Czym jest reakcja traumatyczna
Przy zwykłym wspomnieniu wiemy, że wydarzenie należy do przeszłości. Przy traumatycznym wspomnienie nie zostało „ułożone” w pamięci w normalny sposób: wraca fragmentami — obrazami, dźwiękami, doznaniami z ciała — i przeżywane jest jako dziejące się teraz.
Żeby tego uniknąć, człowiek zaczyna unikać wszystkiego, co przypomina o wydarzeniu. Unikanie przynosi krótką ulgę, ale nie pozwala wspomnieniu się przetworzyć — i objawy utrzymują się latami.
Osobną częścią problemu są wnioski, jakie człowiek wyciąga o sobie i o świecie: „powinienem był temu zapobiec”, „to moja wina”, „świat jest niebezpieczny”, „nie mogę ufać ludziom”. Te przekonania wpływają na życie długo po wydarzeniu.
Co działa
CBT skoncentrowana na traumie. Stopniowa, kontrolowana praca ze wspomnieniem w bezpiecznych warunkach plus praca z przekonaniami potraumatycznymi. Wspomnienie nie znika, ale przestaje wdzierać się i wywoływać ostrą reakcję.
EMDR. Metoda rekomendowana przez Światową Organizację Zdrowia w leczeniu PTSD. Za pomocą stymulacji bilateralnej — ruchów oczu albo tappingu — mózg przetwarza „zablokowane” wspomnienie. Wydarzenie pozostaje w pamięci, ale traci ładunek.
Terapia schematów — przy traumie złożonej, gdy chodzi nie o jedno wydarzenie, lecz o długotrwałe doświadczenie: przemoc w dzieciństwie, zaniedbanie, lata w niebezpiecznym środowisku. Tutaj praca przebiega wolniej i dotyka głębokich schematów.
Jak zaczynamy
Nie od wspomnienia. Pierwszym etapem jest stabilizacja: umiejętności radzenia sobie z silnymi emocjami, praca ze snem, przywrócenie poczucia kontroli. Do samego materiału traumatycznego przechodzimy dopiero wtedy, gdy jest się na czym oprzeć. Tempo wyznaczasz Ty i zatrzymać się można na każdym kroku.
Ile to trwa
Pojedyncze wydarzenie traumatyczne — często 8–20 sesji. Trauma złożona i długotrwałe doświadczenie traumatyczne — znacznie dłużej; praca mierzona jest w miesiącach i latach.
Ważne
Jeśli od ciężkiego wydarzenia minęło mniej niż miesiąc, objawy mogą być normalną reakcją, która minie sama. Nie znaczy to, że pomoc jest niepotrzebna — ale rozpoznania PTSD w tym okresie się nie stawia.
Przy myślach o skrzywdzeniu siebie zadzwoń pod numer alarmowy 112.
Jakimi metodami pracujemy z tą trudnością
Terapia poznawczo-behawioralna
Najlepiej przebadane podejście w psychoterapii. Krótkoterminowa, ustrukturyzowana praca ze związkiem myśli, emocji i zachowania.
Terapia schematów
Rozwinięcie CBT do pracy z głębokimi, powtarzającymi się wzorcami, które ukształtowały się w dzieciństwie i nadal wyznaczają życie.
EMDR
Wyspecjalizowana metoda pracy ze wspomnieniami traumatycznymi, rekomendowana przez Światową Organizację Zdrowia w leczeniu PTSD.
Umów się do psychologa
Zostaw kontakt — koordynator doprecyzuje potrzebę i zaproponuje specjalistę oraz formę pracy.